Tongeren opnieuw gaststad voor de ‘Baloise Belgium Tour’

14 October 2016

Ook volgend jaar is Tongeren de gaststad voor de ‘Baloise Belgium Tour’.
Burgemeester Patrick Dewael: “Vandaag bereikten we een akkoord met de organisatie. We blijven inzetten om Tongeren nog meer op de kaart te zetten en kijken uit naar de komende editie.

LEES MEER

Patrick Dewael in de Kamer: “We moeten spaargeld investeren in de economie”

12 October 2016

Open Vld kant zich tegen overhaaste maatregelen die onze economie schade toebrengen. Patrick Dewael waarschuwde tijdens de plenaire vergadering dan ook voor symboolmaatregelen. Wie de economie een dienst wil bewijzen, kijkt volgens Dewael beter naar het braakliggend spaargeld.

“We leven in een land met een overheidsbeslag van meer dan 50%, we zijn kampioen in zowat alle belastingdisciplines. We hebben dus geen nood aan altijd maar nieuwe symboolbelastingen. Die helpen onze economie niet verder. We moeten inzetten op maatregelen die wél groei, jobs en investeringen creëren. Vandaar dat we mensen die spaargeld investeren in KMO’s en starters willen stimuleren. Er staat meer dan 260 miljard euro op de spaarboekjes. Met de lage rente maakt dat geld noch de burger, noch de bedrijven, noch onze economie gelukkig. We moeten die centen mobiliseren voor onze economie.”

Bekijk de tussenkomst van Patrick Dewael hierover in het parlement via deze link.

 

Dewael verwelkomt investeringspact federale regering

29 September 2016

Open Vld fractieleider Patrick Dewael verwelkomde tijdens de plenaire vergadering in het parlement het investeringspact van premier Michel: “Deze regering creëert groei en jobs, nu moeten we ook met de regio’s opnieuw investeren in cruciale infrastructuur.”

De Kamer debatteerde over de begroting naar aanleiding van de tweede verjaardag van de federale regering. Liberaal fractievoorzitter Dewael hekelde de houding van de oppositie: “Deze regering keert de tanker. Ze zorgt voor méér jobs, méér koopkracht en het behoud van onze sociale zekerheid. Dat zijn de feiten.”

Maar de lastenverlagingen en hervormingen die de regering doorvoert, volstaan volgens Dewael niet om de economie aan te zwengelen. “We hebben ook nood aan investeringen. Investeringen in onze cruciale infrastructuur, zoals energie, telecom, mobiliteit, digitalisering. Die zijn nodig om toekomstige groei te verzekeren.”

Premier Michel sloot met de regio’s deze week in het overlegcomité een investeringspact. Bedoeling is om deze strategische investeringen mogelijk te maken door kapitaal in beweging te krijgen en drempels voor investeringen weg te werken.

Dewael: “Dit is wat we nodig hebben, zowel in België als in Europa. Maar niet alleen de regeringen moeten investeren. Ook de burgers kunnen een rol spelen. Er staat meer dan 260 miljard euro op de spaarboekjes. Met de lage rente maakt dat geld noch de burger, noch de bedrijven, noch onze economie gelukkig. We moeten die centen mobiliseren voor onze economie. Via de beurs, via stabiele investeringsfondsen…”

Patrick Dewael wil elke zomer een kwalitatief hoogstaand cultuurfestival in Tongeren

20 September 2016

Vanaf 2017 wil Patrick Dewael elke zomer een kwalitatief hoogstaand cultuurfestival organiseren in Tongeren. “Wanneer velen klagen dat cultureel in Limburg toch zo weinig lukt, neemt Tongeren dus de handschoen op. We willen niet enkel gastheer zijn voor bestaande cultuurproducten uit binnen- en buitenland, maar ook cultuur mee mogelijk maken. Lokale studenten en kunstenaars moeten […]

LEES MEER

Patrick Dewael reageert op voorstellen noodtoestand: “Een brug te ver”

3 September 2016

In een interview op TVL geeft Patrick Dewael zijn visie over de noodtoestand. Dit interview kan u via deze link bekijken.

Herlees via deze link de visie van Open Vld op de noodtoestand.

In zijn rentree-interview in de Standaard pleit Patrick Dewael voor proportionele maatregelen in de strijd tegen terreur. “Mensen die nog geen strafbaar feit pleegden, opsluiten zonder tussenkomst van een magistraat is niet op de grens, maar erover. Dan zetten we de principes van onze rechtsstaat op de helling.”

“Als De Wever mensen wil opsluiten, dat hij dan onderzoeksrechter wordt.”

Het N-VA-voorstel om een noodtoestand in te voeren vindt Patrick Dewael (Open VLD) ‘buitenproportioneel’. Liever lanceert hij eigen liberale pistes. ‘Op één vlak ben ik het met De Wever eens: burgemeesters moeten meer betrokken worden. En we moeten gevaarlijke personen beter kunnen volgen.’ Dewael vist het elektronisch toezicht voor radicaliserenden weer op. Bij wijze van administratieve maatregel, welteverstaan, én met rechterlijke toetsing.

 

Rondvliegende ballonnetjes bij de N-VA, ongemeen scherpe uithalen vanuit CD&V, een ‘flinkse biecht’ van SP.A-voorzitter John Crombez… Uitgerekend in het veiligheids- en migratiedebat – het snijvlak van rechten en vrijheden – hoorden we zelden de liberalen. Waar zat Open VLD eigenlijk

deze zomer? Fysiek veelal in Italië of Knokke, maar figuurlijk immer ‘op de weg van de rede’, volgens Kamerfractieleider Patrick Dewael. De partijtop reageerde tot nu toe zuinig op de zomerballonnen. Hoog tijd om in het vacuüm te springen tussen ‘de naïeve linkerzijde’ en ‘zij die de lokroep van het populisme blijkbaar niet kunnen weerstaan’.

U dacht: ‘die ballonnetjes waaien wel over?’

‘Gelukkig had je op het einde van de vakantie iemand als Hendrik Vuye (N-VA) die zei: ‘terug naar de klas’. Er is daar communicatief ongelooflijk ingezet op dat veiligheidsissue, in die mate dat men zich achteraf blijkbaar begon te schamen voor een aantal van die ballonnen, zoals het boerkiniverbod of de inperking van de vrije meningsuiting. Laat ons maar terugkeren naar de rede.’

Het stopt nochtans niet: gisteren zei Vlaams minister-president Geert Bourgeois te passen voor een politiestaat, terwijl voorzitter Bart De Wever pleitte voor preventieve aanhoudingen.

‘Dat van die preventieve aanhoudingen heb ik ook gelezen én ik heb het De Wever horen zeggen op VTM. Maar nu lijkt hij weer iets anders te zeggen en Bourgeois al helemaal. Wat wíl die partij nu eigenlijk? Het is daar zoetjesaan een Spaanse herberg.’

Ten gronde: wat vindt u, als liberaal, van het voorstel om een noodtoestand in te voeren?

‘Dat is toch absolute waanzin? Kijk naar Frankrijk, een voorbeeld van hoe het niét moet. Die is na 13/11 ingevoerd en nog altijd van kracht. Tot wanneer? Niemand weet het. (sarcastisch) Laat ons dan ineens kiezen voor een politiestaat. Turkije neemt het nog veel minder nauw met de grondwettelijke rechten en vrijheden, maar is Turkije immuun voor terreuraanslagen? Neen.’

‘Trouwens, ik spreek liever van “staat van beleg”, want die hele noodtoestand kadert voor mij in de oorlogsretoriek die vanuit Frankrijk hier binnensijpelt. Een systeem waarin de burgemeester mensen kan schaduwen, aftappen en aanhouden zónder tussenkomst van een magistraat – zoals De Wever oorspronkelijk ambieerde – dat is voor mij buitenproportioneel. Een bridge too far. En dán zegt Siegfried Bracke dat de partij dat doet om kiezers weg te houden bij Vlaams Belang, dan denk ik dat je eerder het omgekeerde effect oogst. Mensen hebben nog altijd liever het origineel dan de kopie.’

N-VA maakt Vlaams Belang rijk?

‘Je moet binnen het discours van de rechtsstaat blijven. Pleiten voor aanhoudingen zonder tussenkomst van een magistraat is niet op degrens, maar erover.’

Nu wordt de hele wetgeving aangepast, en dat raakt óók aan onze vrijheden. Valt er niets voor te zeggen om het pakket rechten en vrijheden gewoon tijdelijk op te schorten in plaats van ze stukje bij beetje te beknotten?

(verontwaardigd) ‘Zo maar heel even zondigen, dan? En er dan op vertrouwen dat het eindig is? Als je de politiek zo’n toestand laat afkondigen, is het niet evident om ze terug op te heffen. Op deduur word je gedreven door een publieke opinie en voer je het veiligheidsdebat op basis van emotie. Mag ik verwijzen naar een opiniestuk van professor-emeritus Luc Huyse? Die situatie hebben we al meegemaakt, na de oorlog. Toen werden er besluitwetten uitgevaardigd die het mogelijk maakten om collaborateurs op een lijst te zetten waardoor ze plots rechten en vrijheden verloren… Het was willekeur troef. Men zei toen óók dat de burgemeesters de rots in de branding zouden zijn, maar ze bleken niet opgewassen tegen de kracht van de publieke opinie.’

Burgemeesters

Dewael is ook burgemeester van Tongeren, een stad die weliswaar geen Syriëstrijders heeft, maar mocht hij ermee geconfronteerd worden, zou hij allicht een actievere rol willen spelen. ‘Op dat ene punt heeft De Wever gelijk’, geeft hij toe. ‘Het lokale niveau wordt nu al te vaak wat buitengesloten. Als je als burgemeester informatie vraagt aan de gerechtelijke autoriteiten, om kort op de bal te kunnen spelen, krijg je te horen: “Sorry, geheim van het onderzoek.” Dat frustreert.’

Wat is ‘kort op de bal spelen’? Gaat dat over preventief vastzetten, zoals De Wever wil?

‘Maar neen. Als Bart De Wever absoluut mensen wil opsluiten, dat hij dan onderzoeksrechter wordt.’

Hoe ver mag een burgemeester dan wel gaan?

‘Er is vooral meer overleg nodig. De muur tussen de burgemeester en het parket moet een stukje worden gesloopt. Nu al kan een burgemeester in de lokale integrale veiligheidscel (LIVC) aan het parket signaleren dat er in zijn stad of gemeente iemand rondloopt die vooralsnog niets strafbaars heeft gedaan, maar bij wie men niet gerust is in het vervolg. Maar omgekeerd komt er weinig informatie. Al te vaak duiken er na aanslagen namen op waarvan men zegt: “We kenden hem, hij stónd op een lijst.” Op die vraag moeten we antwoorden zoeken.’

En overleg gaat dat oplossen?

‘Dat is een belangrijk begin. Maar ook – en dan kom ik terug op de uitspraak van de premier na de aanslagen in Parijs – een soort elektronisch toezicht voor radicaliserenden. Daar is het al een hele tijd stil rond, maar met die maatregel kun je wel mensen volgen via de enkelband met gps of andere technologieën. Je kunt hen voorwaarden opleggen en daar een systeem aan verbinden zodat je kan weten waar hij of zij zich bevindt.’

Is dat dan geen vorm van vrijheidsberoving?

(snel) ‘Ho maar, er is een heel groot verschil! Opsluiten is in de gevangenis zetten, hé. En kom daar maar eens van terug. Iemand efficiënt volgen via technologische tools in plaats van hem fysiek te

schaduwen wat heel duur is, dat is waar ik over praat. Niet zomaar iemand, maar een persoon die op een lijst staat die door een parketmagistraat is goedgekeurd. En het eventuele toezicht moet uiteraard worden getoetst door een magistraat, dat is een conditio sine qua non.’

Vindt u medestanders? De ­enkelband voor radicaliserenden is veruit de meest omstreden antiterreurmaatregel van het 18-puntenpakket.

‘Men heeft hem van meet af aan gesitueerd in de strafuitvoering. Maar in plaats van een penaal model, wil ik een bestuurlijk model. Als bijvoorbeeld een burgemeester, de politiechef, justitie en inlichtingendiensten menen dat een persoon écht een groot gevaar is, kan dit een nuttige maatregel zijn op voorwaarde dat er een rechterlijke toetsing is.’

Niemand minder dan N-VA-voorzitter Bart De Wever stelde eind vorig jaar nog ernstige vragen bij de maatregel. ‘We moeten opletten dat ons meest kostbare goed, onze vrijheid, niet wordt uitgehold.’ En: ‘In een rechtsstaat begeef je je daarmee op glad ijs.’

‘Eind 2015 vond hij een enkelband te ver gaan, vandaag wil hij eigenhandig mensen opsluiten zonder rechterlijke toets.’

‘Kijk, we gaan in de onderzoekscommissie dit najaar oplijsten wat er al allemaal bestaat aan veiligheidsmaatregelen en hoe ze functioneren. Sommigen hebben de neiging om telkens nieuw speelgoed te willen hebben, maar ik vind het

efficiënter om eerst deze oefening te maken en te kijken waar we moeten bijsturen. Het opvolgen van geradicaliseerden is daar ongetwijfeld bij.’

Een boerkini op het strand, kan dat?

‘Moeten we het daar echt over hebben? Iedereen is vrij om in de publieke ruimte te doen, laten of dragen wat hij wil.’

Nog niet zo lang geleden zei u: ‘We worden stilaan zo tolerant, dat we de extremisten de vrije loop laten.’ Maar een boerkini kan wel?

‘Wat ik bedoelde, is dat we misschien te weinig opkomen voor onze normen en waarden, dat we ze onvoldoende duidelijk hebben gemaakt aan nieuwkomers. Ik vind een boerkini niet het summum van goede smaak, maar een algemeen verbod kan je instellen noch afdwingen. Het is nog altijd de uiting van een religieuze beleving, van iemand die daar individueel voor kiest.’

Of toe gedwongen wordt.

‘Inderdaad, maar toch laat ik de mensen daarin vrij. Ik word nogal snel geassocieerd met het hoofddoekenverbod, maar ik heb het dan over de ambtenaar die in contact staat met het publiek. De burger heeft recht op een neutrale overheid. Je zit dus niet achter het loket met religieuze symbolen, maar evenmin met een T-shirt van Open VLD of Greenpeace.’

Wat met de redster op het strand? Zij is toch ook ‘overheid’, mag iedereen dan een boerkini dragen behalve zij?

(lacht) ‘Nu zijn we wel erg ver aan het afwijken. Weet u, in de jaren ’70 ondervroeg ene Herman Vanderpoorten (de oom van Dewael, red.) in het parlement de minister over de monokini. (Vanderpoorten bestreed het beeld van de monokini als delirium van wellust, red.). Maar goed: wat er in Nice op dat strand gebeurd is, dat kan dus niet.’

U ontwijkt de vraag.

‘Maar hebt u al gezien datde redders er meestal gekleed bij lopen, in hetzelfde uniform, ook op een strand?’

De vraag is toch niet zo absurd? De boerkini is oorspronkelijk ontworpen voor gelovige redsters.

(na een denkpauze) ‘Als een redster voor de overheid werkt, moet ze neutraal gekleed zijn.’

14184567_881711198629084_7417450791757331331_n

Copyright De Standaard

 

 

 

Patrick Dewael licht tip van sluier over nieuwe plannen Gallo-Romeins Museum

1 August 2016

Tongeren heeft plannen met het Gallo-Romeins Museum, een van de grootste trekpleisters van Tongeren.
Bekijk hieronder de TVL-reportage waarin Patrick Dewael alvast een tip van de sluier licht over de plannen.

LEES MEER

Interview in Het Belang van Limburg over het regeringsbeleid, investeringen in Limburgse infrastructuur en het cultuurbeleid

25 July 2016

Lees vandaag het interview van Patrick Dewael in Het Belang van Limburg over het regeringsbeleid, investeringen in Limburgse infrastructuur en het cultuurbeleid.

“Sven Gatz had meer moeten doen voor cultuur in Limburg” 

“Minister van Cultuur Sven Gatz (Open Vld) had meer kunnen en moeten doen voor Limburg bij de verdeling van de werkingssubsidies in het kader van het Kunstendecreet.” Dat zegt Patrick Dewael in een gesprek met de redactie. De fractieleider van Open Vld in de Kamer wil ook dat Limburg zich voorbereidt op een aantal strategisch belangrijke investeringen voor wanneer de Europese Commissie het licht op groen zet voor investeringen buiten begroting.

Na de speciale federale ministerraad van afgelopen zaterdag is het stil in de Wetstraat. Daar kan Patrick Dewael zich helemaal in vinden. Want het was een druk jaar. Als fractieleider van Open Vld in de Kamer moet hij alle dossiers op de voet volgen. Hij is ook de voorzitter van de onderzoekscommissie naar de terreuraanslagen van 22 maart. En hij is in de commissie grondwet de trekker om te komen tot een preambule bij onze grondwet waarin onze fundamentele grondwaarden worden toegelicht. Maar daarover gaat het allemaal niet in dit interview, wel over Limburgse dossiers. Want ook die volgt hij op de voet.

Patrick Dewael: “Misschien toch eerst dit. De sanering van de overheidsfinanciën en sociaaleconomische hervormingen gaan hand in hand. De hervormingen stimuleren de economie. Dat vergemakkelijkt de sanering. Het beleid dat de regering Michel voert, werpt zijn vruchten af. Onze economie is nu 5 procent sterker dan voor de financiële crisis en er zijn al 170.000 banen bijgekomen waarvan 110.000 in de privé. Hier doet ook onze provincie haar voordeel aan. De werkloosheid is nu lager dan voor de sluiting van Ford, de werkloosheid daalt hier sneller dan in Vlaanderen, idem dito voor de jeugdwerkloosheid, er zijn meer vacatures en meer startende ondernemers. Limburg scoort hiermee beter dan de andere provincies.”

Waarom doet Limburg het iets beter?

“Het antwoord ligt in principe voor de hand: de erkenning van Limburg als ontwrichte zone en het SALK, het strategisch actieplan Limburg in het kwadraat. Er zijn wel een paar problemen die we snel moeten oplossen om nog betere resultaten te boeken.”

Zoals?

“Het akkoord over de uitbreiding van de ontwrichte zone tot incubatoren, business centra en brownfields zonder dat die uitbreiding ook slaat op detailhandel, is een goed akkoord. Bestaande en nieuwe bedrijven die investeren in Limburg en daarvoor bijkomend personeel aanwerven, krijgen gedurende twee jaar 25 procent korting op de bedrijfsvoorheffing. Dat maakt van Limburg een heel interessante investeringszone. Alleen stellen we vast dat een bedrijf op vier niet eens weet heeft van de maatregel. Een andere vaststelling is dat 22 procent van de bedrijven in de steunzone aangeeft te willen investeren, maar dat slechts 4 procent ook aangeeft te willen genieten van de korting op de bedrijfsvoorheffing. Opnieuw omdat men de maatregel niet goed kent. Er moet absoluut een communicatieplan komen. Dat is iets voor de Taskforce Limburg.”

Het SALK-uitvoeringsplan zit op kruissnelheid.

“Ja, de verschillende programma’s zitten op schema. Het grote probleem is dat de randvoorwaarden niet zijn ingevuld en dat dit nog een hele tijd kan duren. We hebben het dan over de verbreding van de E313 en E314, Spartacus, de IJzeren Rijn, de verdere uitbouw van het ENA (economisch netwerk Albertkanaal) en de afwerking van de Noord-Zuid die essentieel is voor de ontsluiting van Noord-Limburg.”

Hoe gaan we dit oplossen?

“Ik ben het eens met de demarches van minister van Financiën Johan Van Overtveldt bij de Europese Commissie om opnieuw te kunnen investeren buiten begroting. Nu moeten alle investeringen meteen in de begroting worden opgenomen. Het gevolg is dat alle Europese landen minder investeren. Sinds 1970 zijn de investering in ons land met de helft afgenomen. We investeren nu nog maar 5 procent van onze uitgaven, ooit was dat 13 procent. Het moet opnieuw mogelijk worden om investeringen op langere termijn af te schrijven, net zoals bedrijven dat kunnen. We moeten natuurlijk opletten dat dit niet opnieuw zorgt voor een ontsporing van de begrotingen. Daarom moet dit in de tijd beperkt worden, moet het gaan om echte investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur en telecomnetwerken, en moet er een toezicht zijn door de Europese Commissie of de Europese Investeringsbank.”

Wat heeft dit met Limburg te maken?

“De onderhandelingen over het voorstel van Johan Van Overtveldt zijn nog volop bezig. In het najaar weten we meer. Mocht het tot een akkoord komen, dan moet Limburg tegen die tijd afgeronde dossiers op tafel kunnen leggen over de belangrijkste investeringen in Limburg. Ook hiervoor denk ik aan de Taskforce Limburg. Het is het uitgelezen moment om dit te doen met een historisch lage intrestvoet. Het zijn bovendien investeringen die zich op termijn zelf zullen terugbetalen. Onze provincie zou een fantastisch logistiek knooppunt kunnen zijn, daar is wel ontsluiting voor nodig.”

Wat een regio ook nodig heeft om zich te ontwikkelen, is cultuur.

“Ik heb het Sven Gatz ook al persoonlijk gezegd. Hij zal dus niet verwonderd zijn wanneer hij  dit leest. Ik vind dat hij bij de verdeling van de werkingssubsidies voor de komende vijf jaar in het kader van het kunstendecreet meer had kunnen en moeten doen voor Limburg. Ook omdat de provincie haar bevoegdheden inzake cultuur verliest. We zitten in een neerwaartse spiraal. Nog even en er schiet quasi niets meer over.”

De adviezen waren niet altijd even positief voor de Limburgse kunstenorganisaties.

“Ik begrijp dat ministers zich laten bijstaan door adviseurs en commissies. Maar waar dienen ministers nog voor indien ze zich enkel laten leiden door commissies? Commissies hebben ook tot gevolg dat het dossier – soms zelfs op maat geschreven van de mensen die in de commissie zitten – belangrijker worden dan het werk in het veld. Grote organisaties hebben geld genoeg om een eigen dossierschrijver in huis te hebben of iemand in te huren. Ik vind ook niet dat commissie subsidiebedragen naar voren moeten schuiven. Dat zorgt enkel voor ontevreden mensen en organisaties, ook bij zij die wel geld krijgen. Men moet de rol van de adviescommissies herbekijken. Ministers mogen een afwijkende mening hebben, zij hoeven de adviezen van commissies niet blindelings te volgen, zij moeten zich tenslotte politiek verantwoorden. In dit geval had Sven Gatz onze provincie positief kunnen discrimineren. Kwestie van hier een kunstenlandschap op gang te trekken. Die kans is gemist.”

En nu?

“We zijn ons op verschillende fronten aan het beraden. We moeten nagaan hoe we van Z33 de Limburgse kunsteninstelling kunnen maken die ook ruggensteun kan geven aan andere Limburgse organisaties en initiatieven. We moeten ook over de grenzen kijken en meer samenwerken binnen de driehoek Hasselt-Luik-Maastricht. Minister van Cultuur Sven Gatz heeft Limburg ook uitgedaagd om goede dossiers in te dienen in het kader van de projectsubsidies die dit najaar worden toegekend. Ik neem de handschoen op. Wij zullen als stad Tongeren een dossier indienen. Steden profileren zich graag als shoppingstad. Wij willen ons profileren als cultuurstad. We hebben daar alle troeven voor in handen met onze fantastische musea, B-Classic, onze ‘Negende Maand’ en tal van andere organisaties en manifestaties. De ‘Cultuurzomer van Tongeren’ moet een begrip worden. Volgend jaar gaan we alvast samenwerken met Michelangelo Pistoletto voor een heel speciale tentoonstelling waarin hij kunst en ecologie combineert. En we denken aan werkplaatsen voor jonge kunstenaars.”

cultuur

Copyright Het Belang van Limburg

Interview in de Tijd over terreur en wat dat met onze samenleving doet

23 July 2016

“We zijn vrijheden zoals die van meningsuiting, de gelijkheid van man en vrouw, de scheiding van geloof en staat zo gewoon geraakt dat we er niet meer voor willen vechten. Door die waarden opnieuw te verdedigen, kunnen we volgens mij tegengif bieden aan diegenen die hier wel hun rechten opeisen, maar niet hun plichten en de spelregels aanvaarden.”
Lees er alles over in het weekendinterview met Patrick Dewael in de Tijd. 

‘Een zero risk society bestaat niet.’

De politiek mag geen valse illusie van veiligheid bieden. ‘Anders krijg je boegeroep’, zegt Patrick Dewael, de voorzitter van de onderzoekscommissie naar de aanslagen van 22 maart.

‘De aanslag in München bewijst opnieuw dat het aartsmoeilijk is een samenleving te beschermen tegen dergelijke aanvallen’, zegt Patrick Dewael (Open VLD). Als voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie naar de aanslagen op 22 maart in ons land trekt de liberaal alvast een aantal lessen.

Wat dacht u toen Brussel op 22 maart het toneel van terroristische aanslagen was?

Patrick Dewael: ‘We hielden er allang rekening mee dat België, onder meer met zijn internationale instellingen, mogelijk in het vizier zou komen. Maar niemand had kunnen voorspellen dat het zo verpletterend zou zijn. Twee aanslagen en een derde bom die niet tot ontploffing is gebracht, dat is bijna een oorlogssituatie. Ik dacht meteen terug aan mijn periode als minister van Binnenlandse Zaken. Wat gebeurt er nu in het crisiscentrum?

In welke fase van de rampenplanning zitten we? Dat zijn geen lichte beslissingen en terreur is een moeilijk te bestrijden fenomeen. Dat is ook gebleken toen zowel minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) als zijn collega van Justitie Koen Geens (CD&V) zijn ontslag aanbood.’

Had u in hun plaats hetzelfde gedaan?

Dewael: ‘Ik weet niet over welke informatie zij beschikten, maar hun inschatting was dat zij hun politieke verantwoordelijkheid moesten nemen. Dat is besproken met de premier, die hen dan gevraagd heeft te blijven. De onderzoekscommissie zal daar op terugkomen en uitmaken welke fouten mogelijk zijn gemaakt. De regering heeft beloofd in volle transparantie mee te werken aan de parlementaire onderzoekscommissie. Dat is een goede zaak. De bevolking heeft recht op de waarheid.’

Verwacht u dat er nog lijken uit de kast vallen?

Dewael: ‘We mogen de vraag naar de politieke verantwoordelijkheid niet uit de weg gaan, maar een parlementaire onderzoekscommissie is er niet om koppen te doen rollen. De Dutrouxcommissie is daarvoor zelfs het bewijs a contrario. Sommige betrokkenen zijn later juridisch vrijgepleit omdat ze in de parlementaire commissie waren veroordeeld zonder wederhoor. Het heeft geen zin enkel met de vinger te wijzen, zoals op een geven moment met de verbindingsofficier in Turkije is gebeurd.’

Wat wilt u wel bereiken met deze onderzoekscommissie?

Dewael

: ‘Het parlement wordt aangesproken in zijn essentiële bestaansreden: vragen stellen en beantwoorden. Als blijkt dat er ergens gefaald is, moet dat uiteraard naar boven komen. Maar als het omgekeerde het geval is, moeten we dat ook durven te zeggen. We moeten à charge en à decharge werken. En op basis van de feiten moeten we lessen trekken en onze veiligheidsarchitectuur verbeteren.’

‘Van groot belang is ook dat de tegenstellingen tussen meerderheid en oppositie worden overstegen. Het mag geen politique politicienne worden. Anders laat dat bij de bevolking een gevoel van onbehagen achter. Een onderzoekscommissie moet bijdragen tot een helingsproces. Als ministers op het puntje staan ontslag te nemen, ruikt de oppositie natuurlijk bloed. Maar met dat soort primaire politieke oprispingen is niemand gebaat.’

Hoe kan een onderzoekscommissie helend werken?

Dewael: ‘Tijdens de commissie-Dutroux bleek uit de gesprekken dat die ramp had kunnen worden vermeden. De verontwaardiging daarover leidde ertoe dat taboes opeens werden doorbroken. Politici hebben toen hun partijpolitieke verschillen opzij geschoven en de blauwdruk geschreven voor de politiehervorming. Ik kan u verzekeren dat dat niet evident is. Het is al niet gemakkelijk om met vier verschillende partijen een regeerakkoord te sluiten en nu zitten we met acht partijen rond de tafel. Bij de aanbevelingen

over het luik hulpverlening lag het voor Groen en Ecolo bijvoorbeeld heel gevoelig om te spreken over de stralingsnormen in Brussel. Nochtans bleek dat die strenge stralingsnormen een deel van het communicatieprobleem waren op 22 maart.’

In Frankrijk kreeg de regering na de aanslag in Nice boegeroep te horen van het volk. Hoe verklaart u dat?

Dewael: ‘Vroeger kaapten terroristen vliegtuigen. Nu rijden ze zelfs met een vrachtwagen de massa in of schieten ze in het rond in een shoppingcentrum, zoals in München. Een zero risk society bestaat niet. Politici zoals Donald Trump en zelfs Nicolas Sarkozy willen dat wel garanderen, maar dat keert als een boomerang terug in je gezicht. Als je dergelijke verwachtingen creëert, leidt dat tot boegeroep. Al is de politiek ook een makkelijk doelwit om emoties te ventileren als mensen met hun woede geen blijf weten.’

Tegelijkertijd groeit de kritiek, ook in uw partij, dat de veiligheidsmaatregelen een vals gevoel van veiligheid geven.

Dewael: ‘Ik heb mij vooral vragen gesteld na de aanslagen in Parijs toen Brussel in een lockdown ging. Toen is er een politiek opbod gekomen waarbij bijvoorbeeld de Franstalige minister van Onderwijs Joëlle Milquet (cdH) pleitte voor de sluiting van de scholen. Maar moet de minister van Welzijn dan ook pleiten voor een sluiting van de crèches? Die inflatie aan veiligheidsmaatregelen staat haaks op de adequate inzet van de beschikbare middelen. De politiek mag de fout niet maken een valse illusie van veiligheid te creëren.’

Wat met de militairen op straat?

Dewael: ‘We blijven als liberalen kritisch over buitengewone maatregelen, maar je moet erkennen dat de inzet van militairen op 22 maart haar meerwaarde heeft gehad. Je bent nu eenmaal in een soort oorlogssituatie en militairen hebben andere reflexen dan bijvoorbeeld politieagenten. Maar je moet altijd een gezond evenwicht zoeken en je niet bezondigen aan machtsontplooiing. De meerwaarde van een tank op de Grote Markt is me ontgaan.’

Dat het hier gaat om moslimterrorisme, dreigt dat onze samenleving niet helemaal te ontwrichten?

Dewael: ‘Er is een link tussen deze terreur en de islam, maar het risico is dat alles op een hoop wordt gegooid. Ik moet er vaak aan herinneren dat Hans Van Themsche, Kim De Gelder en Anders Breivik blanke mannen waren. Bepaalde bevolkingsgroepen worden nu sterk gestigmatiseerd. Ik maak me daar zeker zorgen over, maar het is wel belangrijk dat je naar die bekommernissen luistert en dat je vooral de problemen ook benoemt. Daarom hebben we de radicaliseringsproblematiek meegenomen in de onderzoekscommissie. Hoe komt het dat jongeren die hier geboren zijn en kansen hebben gekregen toch tot zo’n gruwel overgaan? Het is logisch dat mensen zich die vragen stellen. Ik stel ze zelf ook. We hebben met paarsgroen

integratie- en taalcursussen gecreëerd, maar dat was niet voldoende. Dat maakt een samenleving zenuwachtig.’

Dat de vijand van binnenuit komt, maakt dat het wij-zij-gevoel nog wordt versterkt. Wat doe je daaraan?

Dewael: ‘Onze generatie was misschien iets te naïef in de aanpak van de migratie. Als nieuwkomers de Belgische nationaliteit zouden krijgen, de taal zouden leren en een integratiecursus volgden, zouden ze automatisch deel uitmaken van de club met alle rechten en plichten die erbij horen, dachten wij. Een kleine groep blijkt nu door de mazen van het net geglipt te zijn. Tegelijk merk je dat ook in landen die zich hebben beperkt tot economische migratie er individuen zijn die zich tegen het Westen afzetten. Er is geen alleszaligmakend antwoord.’

U citeert weleens Bastiaan Rijpkema, die stelt dat er grenzen zijn aan de democratische tolerantie.

Dewael: ‘Zijn stelling is dat de seculiere rechtstaat ten onder dreigt te gaan als je te tolerant blijft, bijvoorbeeld tegenover godsdiensten die religieuze regels boven de wet plaatsen. Daarom pleit ik er ook voor om onze fundamentele waarden op te nemen in een preambule bij de grondwet. We hebben heel wat te danken aan de filosofen en de denkers van de Verlichting, maar we zijn bijvoorbeeld die vrijheid van meningsuiting, de gelijkheid van man en vrouw en de scheiding van geloof en staat zo gewoon geraakt dat we er niet meer voor willen vechten.

Door die waarden opnieuw te verdedigen, kunnen we volgens mij tegengif bieden aan diegenen die hier wel hun rechten opeisen, maar niet hun plichten aanvaarden.’

Is dat misschien het lichtpuntje? Dat we inzien dat we moeten opkomen voor onze vrijheden ?

Dewael: ‘Na de oorlog hadden onze ouders niets meer, maar ze geloofden wel in zichzelf. De gouden decennia daarna werd het een evidentie dat de overheid niet alleen onze waarden verdedigde, maar ook onze welvaart verzekerde. Mensen kregen zoveel geloof in wat de overheid doet dat we het geloof in ons eigen kunnen kwijt zijn geraakt. Welvaart werd zo evident dat we verleerden daarvoor te werken. Ook onze vrijheden leken voorgoed verworven, maar ondertussen spelen sommigen het spel manifest vals. Ze accepteren onze waarden niet, en protesteren er zelfs tegen met geweld. De overheid moet er alles aan doen om dat te verhinderen, maar ze kan dat nooit alleen. We moeten ook als maatschappij opkomen voor onze waarden.’

Zullen we ook niet een deel van onze vrijheid moeten opgeven voor onze veiligheid?

Dewael: ‘Angst vreet aan je ziel. De vrijheden die je nu opgeeft, krijg je moeilijk nog terug. We mogen de delicate evenwichten van de democratische rechtstaat niet terugdraaien, want dat is precies wat de terroristen willen.’

 

Copyright De Tijd

 

interview de tijd

 

Patrick Dewael reageert scherp op mislukte coup in Turkije en de overreactie van president Erdogan

20 July 2016

 

Open Vld Kamerfractieleider Patrick Dewael veroordeelde in de Kamer de mislukte staatsgreep in Turkije alsook de overreactie van de president: “Macht verover je niet met tanks maar door verkiezingen te winnen. Maar intussen heeft Erdogan het perfecte excuus om de democratie en rechtsstaat uit te schakelen.” Volgens Dewael mag dit conflict niet in ons land worden geïmporteerd.

Patrick Dewael ziet dat het woelige tijden zijn. “De Britten besloten de EU te verlaten. Er waren de aanslagen in Brussel, Istanbul, Orlando, Bagdhad en afgelopen donderdag nog in Nice. Minder dan 24u later vond een staatsgreep plaats in Turkije. Een staatsgreep bij een buur van de EU, een NAVO-bondgenoot, tot nader order een democratie, en dat in de 21ste eeuw. Het doet vreemd aan”, zei Dewael namiddag tijdens het vragenuurtje in de Kamer.

De liberaal veroordeelt die staatsgreep met klem. “Met tanks verover je de macht niet, dat doe je door verkiezingen te winnen. Maar dat neemt niet weg dat er iets grondig fout loopt in Turkije. Ook al voor dit weekend. De rechtsstaat stond al langer onder druk. Nu komt daar de onvoorstelbare repressie tegen de zogenaamde ‘coupplegers’ bij. Onderwijzers, rechters, journalisten, allemaal moeten ze er aan geloven. Zelfs de herinvoering van de doodstraf komt prominent op de agenda. Erdogan vindt in de mislukte coup het perfecte excuus om de democratie en rechtsstaat uit te schakelen.”

De evoluties na de mislukte coup in Turkije baren Dewael dus grote zorgen. “Ook die moeten we veroordelen. Een tijd geleden waarschuwde ik op deze tribune dat we met onze Europese waarden niet mogen marchanderen zoals op de tapijtenmarkt van Istanbul. Ik herhaal dat dus vandaag. De vluchtelingendeal met Turkije bevat geen clausule die een vrijgeleide geeft aan Erdogan een autoritair schrikbewind te installeren met Europese goedkeuring.” Voor de fractieleider kan er onder deze omstandigheden geen sprake zijn van een Europese toetreding.

Intussen wordt het conflict in Turkije geëxporteerd naar België. Sommige individuen plegen vernielingen in onze straten en prediken haat tegenover elkaar. Dewael: “Dat is onaanvaardbaar. Ondertussen pookt de Turkse ambassade de gemoederen nog wat op. België is en blijft een democratische rechtsstaat gestoeld op de Verlichte principes. Het bewijst nog maar eens dat we meer inspanningen moeten doen om nieuwkomers, maar ook jongeren die hier geboren zijn, duidelijk te maken wat hier de spelregels zijn, hoe we samenleven.”

Premier Michel deed een gelijkaardige oproep om ons te scharen achter onze fundamentele waarden. Zijn regering heeft zowel de coup als de reactie van de Turkse regering streng veroordeeld. In de namiddag ontbiedt Buitenlandse Zaken de Turkse ambassadeur, onder meer om te spreken over de onaanvaardbare uitlatingen van de persattaché. De Belgische veiligheidsdiensten is gevraagd op te treden met nultolerantie tegen de bedreiging en intimidatie.

Interview HUMO: “Het is tijd om onze grondwet nog eens duidelijk uit te leggen, aan nieuwkomers én aan jongere generaties.”

18 July 2016

In een interview met HUMO gaat Patrick Dewael in op onder meer de onderzoekscommissie naar de aanslagen van 22 maart en zijn pleidooi voor een expliciete vermelding van onze waarden en normen in de grondwet.

Patrick Dewael, de grijze vos van de liberalen, is als enige van het oude triumviraat Verhofstadt-De Gucht. Dewael nog actief in het Belgische parlement. Met tonnen ervaring en haast niets meer te verliezen, was de Open VLD-fractieleider de logische keuze om de parlementaire onderzoekscommissie naar de aanslagen in Brussel ­ een potentieel mijnenveld ­ in goede banen te leiden. Vlak voor het zomerreces is het eerste rapport van de commissie klaar.

 

Deze week wordt een eerste voorlopig verslag over de hulpdiensten gepubliceerd. In het najaar komen politie- en veiligheidsdiensten aan de beurt in de onderzoekscommissie.

Patrick Dewael «We zijn begonnen met het onderzoek naar de hulpdiensten uit respect voor de slachtoffers van Zaventem en Maalbeek. We wilden weten of al het mogelijke is gedaan om de gewonden te helpen, de doden te identificeren en de nabestaanden op te vangen. Hoe verliep de coördinatie vanuit het crisiscentrum en tussen de hulpdiensten? Er is altijd ruimte voor verbetering, maar als je weet dat de hulpverleners met een pure oorlogssituatie werden geconfronteerd, hebben ze zeer goed opgetreden. De verhalen van de hulpverleners waren bijzonder aangrijpend. Je ziet iemand die nog leeft, maar die hoogstwaarschijnlijk het transport naar het ziekenhuis niet eens zal overleven. Verzorg je hem of kies je voor de zwaargewonde vrouw naast hem die meer kans lijkt te maken, maar wiens been twintig meter verder ligt? Dat soort gruwelijke beslissingen moesten ze voortdurend nemen.»

HUMO Het speciale communicatienetwerk Astrid voor de hulpdiensten bleek snel overbelast. 

 

Dewael «Ja, omdat het intensief werd gebruikt, maar ook omdat het, zo hebben we geleerd, verkéérd werd gebruikt. Je moet de knop op het toestel blijven indrukken, alleen zo blijf je in de wachtrij. Als je opnieuw probeert, beland je weer achteraan in de rij, met verzadiging tot gevolg. Nogal wat hulpverleners bleken dat niet te weten. Toen ze vervolgens met hun gsm wilden bellen, botsten ze op de Belgische staatshervorming.»

 

HUMO Pardon? 

 

Dewael «In Brussel zijn de stralingsnormen voor gsm-masten strenger dan in Vlaanderen en Wallonië, waardoor er minder capaciteit is en ze dus sneller overbelast raken. Hulpverleners hebben dat omzeild door vaste lijnen of WhatsApp (een berichtendienst via internet, red.) te gebruiken, want dat lukte wel. »Een ander punt was dat we bij de gasramp in Ghislenghien, bijvoorbeeld, die ik als minister van Binnenlandse Zaken heb meegemaakt, konden terugvallen op noodplannen die goed werkten. In Zaventem en Maalbeek waren die er ook, maar ze waren niet voorzien op een terreuraanslag. Die dimensie wordt nu overal toegevoegd.»

 

HUMO Wat verandert dat aan de situatie? Een niet terroristische explosie zou toch dezelfde gevolgen kunnen hebben? 

 

Dewael «Er waren twéé locaties waar je je op moest concentreren. De hulpverleners in Zaventem hebben bijvoorbeeld het ziekenhuis Saint-Luc in Sint-Lambrechts-Woluwe willen ontzien, omdat ze dachten dat daar veel slachtoffers van Maalbeek zouden binnenkomen, en in Maalbeek dachten ze dat Saint-Luc overspoeld zou worden door slachtoffers van Zaventem. Uiteindelijk bleef de capaciteit van dat ziekenhuis onderbenut. Het zou een goed idee kunnen zijn om een soort Booking.com voor ziekenhuis- en operatiekamers op te zeten, zodat je van minuut tot minuut kunt zien welk ziekenhuis welke capaciteit ter beschikking heet. »Nog iets: men heet urenlang moeten werken in de vrees dat er een dérde of zelfs víérde aanslag kon volgen. In Zaventem lag er zelfs een derde bom. Hoe had men dan moeten reageren? Dat stond in geen enkel noodplan. We moeten ook een hiërarchie respecteren: eerst wordt het gemeentelijke noodplan gevolgd, dan het provinciale, ten slotte het federale. Bij terreuraanslagen zouden er sneller een federaal commando en een coördinatiecentrum moeten komen.»

HUMO Wat is het voordeel daarvan? 

 

Dewael «In Zaventem is er ondanks de duidelijke procedure geen operationele commandopost ter plaatse opgericht, in Maalbeek wel. Je had discussies tussen de Brusselse brandweer, die onder het Brusselse Gewest valt, en hulpdiensten die onder andere departementen vallen. Er is gelukkig niets dramatisch gebeurd, maar het zou toch beter zijn om alles sneller onder één operationele leiding te brengen. De onderzoekscommissie moet kijken waar er ruimte voor verbetering is, zonder afbreuk te doen aan het werk van de mensen die het uiterste hebben gegeven in omstandigheden die niemand van ons hopelijk ooit hoeft mee te maken.»

 

HUMO Het grootste pijnpunt: een bevel om de metro stil te leggen deed er een halfuur over om ter plaatse te raken. In die tijd was de bom in Maalbeek al ontploft. 

Dewael «De terrorist zat al op de metro vóór het bevel was vertrokken, dus die aanslag had je niet kunnen voorkomen. Maar de procedure kan wel sneller, want een volgende keer kan het een kwestie van minuten zijn. In vrijwel iedere stad heb je vandaag WhatsApp-groepen waarin de burgemeester, de politiecommissaris, de brandweercommandant en de hulpdiensten elkaar in realtime op de hoogte kunnen houden. Dergelijke efficiënte communicatie zouden we ook op een hoger niveau kunnen organiseren.»

HUMO We weten het nu allemaal beter omdat we weten wat er is gebeurd. Maar je kunt niet alles voorzien in een noodplan. 

 

Dewael «Natuurlijk zul je nooit alle risico’s kunnen uitsluiten, maar je kunt wel zoveel mogelijk middelen efficiënt proberen in te zeten. In Nice heet men voor het eerst een vrachtwagen gebruikt, men kan dus steeds opnieuw nieuwe technieken aanwenden. Hoe wapen je je daartegen als samenleving? Hoe doe je al het mogelijke om zoiets te voorkomen en blijf je tegelijk trouw aan je democratische rechtsstaat zonder de noodtoestand af te kondigen of Guantánamo’s op te richten?»

 

HUMO Frankrijk is nu drie keer aan de beurt geweest. Denkt u dat daar een specifieke reden voor is? 

 

Dewael «Ze zijn natuurlijk het baken van de verlichting, van symbolische waarden waar IS militanten een bloedhekel aan hebben. En na Parijs heet president Hollande de oorlogstaal niet geschuwd: ze hebben deelgenomen aan de operaties in Syrië en Irak. Maar laten we nog even afwachten: het kan hypothetisch ook het werk van een gestoorde geest zijn. Je kunt ziek in je hoofd zijn om andere dan religieuze redenen. »Een risicovrije samenleving zullen we nooit kunnen waarmaken, nee. Ik was als minister in Londen om het cameranetwerk te bekijken dat het hele metronetwerk in de gaten hield. Daar waren ze zeer trots op, maar de volgende dag, 7 juli 2005, ontploften er drie bommen in de Londense metro. Die aanslagen heet men niet kunnen voorkomen, maar de daders konden dankzij de camerabeelden wel snel geïdentificeerd worden.»

ZAND IN DE MACHINE

HUMO Na de aanslagen in Parijs ging Brussel in een lockdown: de metro lag dagen plat, scholen bleven dicht. Maar na de aanslagen in Brussel bleef de metro wel rijden en bleven de scholen open. Waar is de logica? 

 

Dewael «Dat is een boeiende vraag. Het OCAD (Orgaan voor de Coördinatie en de Analyse van de Dreiging, red.) bepaalt onafhankelijk het dreigingsniveau. De veiligheidsraad en de mensen in het crisiscentrum beslissen welke maatregelen nodig zijn. Probleem is dat het nu versnipperd ge beurt. De Brusselse scholen vallen onder de Franstalige Gemeenschap en minister Joëlle Milquet beschouwde ze als potentieel doelwit: zij wilde ze dicht. Een crèche valt onder Welzijn, een tram of een metro onder de gewestelijke mobiliteitsminister: als al die overheden autonoom de situatie willen inschatten, dreigt er chaos. Die beslissing moet centraal genomen worden.»

 

HUMO Door de terreur zouden we nog gaan herfederaliseren. 

 

Dewael (glimlacht) «Wie weet, dat zou in sommige gevallen niet eens zo onverstandig zijn. Een onderzoekscommissie kan voor een catharsis zorgen: als alles op tafel komt, komen er niet alleen nieuwe inzichten, maar vind je ook de bereidheid om daar iets mee te doen. De verbindingsofficier in Turkije die de informatie te laat zou hebben doorgestuurd, is daar al publiekelijk voor berispt door zijn voogdijminister.»

 

HUMO Maar de verbindingsofficier bleek met vakantie, en door besparingen was er geen vervanger. Is hij niet te vroeg aan de galg geknoopt door minister Jambon? 

 

Dewael «Dat zullen we moeten onderzoeken. In welke omstandigheden moet die ambtenaar werken? Heet hij in het verleden versterking gevraagd? Wij werken net als een onderzoeksrechter à charge en à decharge. Hetzelfde geldt voor het incident in Mechelen, waarbij informatie van de politie over Salah Abdeslam te laat is doorgegeven. Wat is er precies gebeurd? Ligt dat aan een te logge procedure, aan een personeelstekort, aan persoonlijke onverenigbaarheden? We zullen geen nieuwe politiehervorming voorstellen, maar we willen wel opsporen waar er zand in de machine zit, en wat je eraan kunt doen.»

 

HUMO Een eerste kritisch verslag van het Comité P heeft al tot een woedende brief van commissarisgeneraal De Bolle en het federaal parket geleid. 

 

Dewael «Het ligt gevoelig, ja. Veel politiemensen hebben in de zoektocht naar terreurverdachten hun bed opgemaakt in hun kantoor en zijn dag en nacht supergemotiveerd in de weer. Als je dan, oververmoeid en prikkelbaar, een paar uur wordt ondervraagd door de inspecteurs van het Comité P om te kijken of er niets fout is gegaan, kan de stoom weleens uit je oren komen, nee? We hebben nu geprobeerd het onderzoek naar de veiligheidsdiensten te verzoenen met hun eigen operationele onderzoek, en de plooien lijken gladgestreken te zijn.»

HUMO Het incident in Mechelen bewijst toch dat het Comité P meer dan nodig is. Een moslimagent beschikt over waardevolle info over Salah Abdeslam, en zijn commissaris weigert het door te geven. Tezelfdertijd heeft voogdijminister Jambon het over `dansende moslims’. Begrijpt u dat moslims dan kwaad worden?

Dewael «Ik ga niets over Mechelen zeggen zolang we dat niet in de commissie behandeld hebben. Het roept wel vragen op over hoe informatie in het systeem terechtkomt. Moet je alles invoeren, met als risico dat je verzuipt in misschien niet altijd even correcte informatie? Of moet een hiërarchische overste eerst checken of de info wel zwaarwichtig genoeg is?»

HUMO Los van Mechelen: we hebben bedroevend weinig moslims bij de politie en de veiligheidsdiensten, terwijl zij het best geplaatst zijn om dingen te weten te komen. Alleen: de politieoversten vertrouwen hen niet.

Dewael «Dat geloof ik niet. Er is altijd een gezond wantrouwen tegen iedereen nodig. Je hebt agenten en straathoekwerkers nodig die veel kunnen signaleren, maar…»

HUMO Als zelfs Bart De Wever toegeeft dat er een racismeprobleem in zijn korps is, zal het wel kloppen, zeker?

Dewael «In Antwerpen had je zelfs andere excessen en heet datzelfde Comité P de vinger op de wonde gelegd. Maar dat goede informatie systematisch niet wordt gebruikt omdat er te weinig allochtone agenten zijn, of omdat ze niet gehoord worden? Dat valt nog te bezien. Het lijkt me dat er in Mechelen toch meer factoren spelen dan dat de agent in kwestie een ge taande huidskleur heet. »Ik kan niet vooruitlopen op het onderzoek, maar dat we een tandje bij zullen moeten steken in de rekrutering van Arabischsprekende agenten, staat vast.»

HUMO In Frankrijk pleitte een onderzoekscommissie voor een apart terrorismeagentschap, genre FBI.

Dewael «Ik weet niet of dat zo’n goed idee is. Veel van wat de FBI weet, gaat nooit naar de CIA en omgekeerd. Het lijkt me veel belangrijker dat alle informatie beschikbaar is. Wij hebben trouwens bij de laatste politiehervorming vastgelegd dat politiemensen wettelijk verplicht zijn hun informatie te delen. Heb je dan wel zo’n aparte dienst nodig? Een wijkagent in Molenbeek kan bij een controle van het domicilie ook de beslissende info vinden waardoor een terreurnetwerk kan worden opgerold. We hebben misschien niet altijd voldoende geïnvesteerd in informatica en ander materiaal, maar die troef van duizenden ogen en oren op het terrein zou ik toch niet opgeven.»

HUMO Zal de commissie ook durven vast te stellen dat, wanneer Parijs, Londen en New York efficiënt werken met één politiezone, dat in Brussel ook beter zou zijn?

Dewael «Je kent de politieke gevoeligheden. Laten we ons onderzoek afwachten. Maar ik heb wel vastgesteld dat de Brusselse brandweer uitstekend heet gefunctioneerd, en dat die in één gewestelijke zone voor heel Brussel is georganiseerd. (Glimlacht) Is dat ook een antwoord?»

KRUIS NOCH KEPPEL

HUMO Uw andere stokpaardje is de invoering van een preambule voor de grondwet, een inleiding die onze waarden nog eens duidelijk moet maken.

Dewael «Ik zou dat nuttig vinden, ja. Onze grondwet doet de meeste mensen denken aan saaie artikelen over communautaire bevoegdheidsverdelingen, terwijl ze veel belangrijker artikelen over de grondrechten van ieder individu bevat, en die rechten ook waarborgt. We zijn ons er te weinig van bewust dat we één van de oudste en meest liberale grondweten ter wereld hebben. Het is nuttig om nog eens de nadruk te leggen op de gelijkheid van man en vrouw, het recht op zelfbeschikking en de scheiding van geloof en staat.»

HUMO Dat staat er toch al in, tot ieders tevredenheid?

Dewael «Ik weet niet of het allemaal zo begrepen wordt, bijvoorbeeld door nieuwkomers in onze samenleving, of de nieuwe generaties van de eigen bevolking. De scheiding van geloof en staat vind je niet expliciet terug in de grondwet, de gelijkheid van man en vrouw staat er nog niet zo lang in, en het recht voor mensen van hetzelfde geslacht om te trouwen blijkt er niet uit. Sommige regels zijn onduidelijk zodat rechters ze moeten interpreteren en je naar een gouvernement des juges dreigt te evolueren. Bijvoorbeeld over de gescheiden zwemuren, of het dragen van religieuze tekenen in een openbare functie. Kunnen we dan niet proberen de basisakte van onze samenleving duidelijker te maken?»

HUMO Ik heb liever een onafhankelijke rechter die beslist over botsende waarden dan politici. De Raad van State heeft net beslist dat onverdoofd slachten tot de godsdienstvrijheid hoort, wat ook de meningen van politici mogen zijn.

Dewael «Het is het parlement dat de regels maakt en de overheid moet neutraal blijven in een religieus zeer verscheiden maatschappij. Thuis en op de markt loopt iedereen erbij zoals hij wil, maar de overheid moet neutraal zijn.»

HUMO Zoals de Franse staat, die een gemeentebediende verbood mee een kerststal op te richten?

Dewael «Dat gaat dan weer wat ver. Er is een verschil tussen laïciteit en neutraliteit.»

HUMO Dus alleen islamitische symbolen en gebruiken zijn in strijd met de neutraliteit van de staat.

Dewael «Nee. Maar een politieman, een ambtenaar van de burgerlijke stand of een rechter mag geen schijn van partijdigheid uitstralen. Ze moeten zich onthouden van hoofddoek, kruisje of keppeltje, maar evengoed van een T-shirt van Greenpeace of Open VLD. Zelfs al kunnen ze ook met die attributen perfect correct en gewetensvol hun job doen, op dat ogenblik moeten ze de neutrale staat vertegenwoordigen, en niet hun eigen levensbeschouwing.»

HUMO In uw nieuwe inleiding op de grondwet staat één stekelige zin: dat het burgerlijk recht absolute voorrang heeft op religieuze voorschriften. Bij ieder conflict wint de seculiere staat het van de godsdienstvrijheid. Dan kun je die toch beter meteen afschaffen?

Dewael «De katholieke zuil zou zich niet meer bezondigen aan het opdringen van haar visie, zei Bart De Wever onlangs. Is dat zo? Recent nog werd een katholiek rusthuis veroordeeld voor het weigeren van euthanasie: dan blijkt het primaat van de wet op de religieuze voorschriften toch niet voor iedereen even duidelijk. Je mag je godsdienst beleven zoals je wil, maar als je naar een gemeenschapsschool gaat die in haar reglement de neutraliteit huldigt, dan weet je dat je daar geen hoofddoek kunt dragen. Als je bij de overheid aan het loket werkt, dan mag de klant een neutrale ambtenaar verwachten. We hebben lang gevochten om de gelijkheid van man en vrouw af te dwingen, dus als religies dat openlijk met de voeten treden, dan leidt dat vroeg of laat tot een botsing van werelden en waarden.»

HUMO Leerlingen vertegenwoordigen de staat niet, het zijn klanten. Waarom moeten zij neutraal zijn?

Dewael «Het gemeenschapsonderwijs heet, om redenen die hun valabel lijken, beslist tot zo’n verbod, ook omdat ze vonden dat één en ander uit de hand liep ­ steeds jongere kinderen die al dan niet vrijwillig meevasten tijdens de ramadan, bijvoorbeeld. We zijn verontwaardigd als arme kinderen de dag moeten doorkomen met een zakje chips, maar als ze om religieuze redenen niets te eten krijgen, is het plots oké?»

HUMO Jogchum Vrielink, mensenrechtenspecialist van de KUL, zegt dat het enige wat de inleiding beoogt, een rondje islambashen is. Ze zou verdere stigmatisering en verdeeldheid veroorzaken.

Dewael «Dat ontken ik formeel. Ik heb die man nog nooit gesproken, misschien moet ik dat eens doen. Al zou ik niet alle grondwetspecialisten te eten willen geven die er een verschillende interpretatie van grondwetsartikelen op na houden.»

HUMO U stond in Tongeren trots op de eretribune met koning Filip toen de zevenjaarlijkse Kroningsfeesten voorbijtrokken, een oeroude katholieke processie. Waar is daar de strikte scheiding tussen kerk en staat?

Dewael «Het staat iedereen vrij dat te doen, of net niet. Net zoals sommige ministers het Te Deum bijwonen in Brussel en anderen niet. Trouwens, als minister en parlementslid heb ik ook moskeeën bezocht en deelgenomen aan islamitische bijeenkomsten. Maar ik ga zelf geen katholieke of islamitische activiteiten organiseren.»

HUMO Blijven we ook de lonen van de priesters betalen in uw ideale seculiere staat, en de kosten van het katholieke onderwijs?

Dewael «Als je de religie voor een stuk subsidieert, heb je er een zekere controle over. Misschien is dat te verkiezen boven een door Saoedi-Arabië gesponsorde fundamentalistische lezing van de Koran door sommige imams. Daarnaast heet iedereen de vrijheid om onderwijs te organiseren, dat staat ook in de grondwet, en je hebt de vrijheid om gebruik te maken van welzijnsinstellingen of ziekenhuizen van een bepaalde signatuur of niet. Dat is de vrijheid van initiatief.»

HUMO Dus als er morgen een groot islamitisch onderwijsnet wordt opgericht, is er geen probleem?

Dewael «Niet met de grondwet, nee, ze hebben dat recht. Maar ik zou het verstandiger vinden om aan een multiculturele samenleving te werken: je zou in één school verschillende godsdiensten en levensbeschouwingen kunnen leren kennen, in een vak levensbeschouwing, ethiek en filosofie. Tegelijk mogen we trotser zijn op een aantal principes en waarden waar onze voorgangers voor gestreden hebben. We zijn die zo evident gaan vinden dat we verleerd hebben om ze te verdedigen.»

HUMO De grondwet verhindert politici ook toe te geven aan de waan van de dag, bijvoorbeeld door na aanslagen meteen te raken aan de rechten van minderheden of beklaagden.

Dewael «En maar goed ook. In Frankrijk hebben politici een paar maanden geleden beslist de noodtoestand uit te roepen, en nu durft niemand die nog in te trekken. Hier zal het langer duren voor er ook maar iets verandert, omdat je eerst de helft van het parlement moet overtuigen welke artikelen er gewijzigd moeten worden. Daarna ­ ten vroegste in 2019 ­ komen er verkiezingen, waarna het nieuwe parlement zich met een tweederdemeerderheid akkoord moet verklaren met de wijzigingen.»

BLAUW BLOED

HUMO Hebt u ooit overwogen om samen met Gwendolyn Rutten een blog op te starten?

Dewael (verbaasd) «Pardon?»

HUMO Noël Slangen en Annemie Turtelboom hebben ooit met haar Kippenvel.org opgestart, en u weet hoe het met hen is afgelopen.

Dewael «Oei, nu doe je mij kippenvel krijgen (lacht).»

HUMO Of besluiten dat vriendschap in de politiek zeer relatief is.

Dewael «Je moet niet in de politiek gaan om vriendschappen te maken of te cultiveren, daar zijn andere plaatsen voor. De vervanging van een minister is altijd een pijnlijke aangelegenheid, maar je kan het Gwendolyn niet kwalijk nemen dat ze haar verantwoordelijkheid neemt. Bij Open VLD duidt de voorzitter de ministers aan.»

HUMO Maar als één partij zou moeten weten dat interne afrekeningen niet goed zijn voor het verkiezingsresultaat…

Dewael «Het ging hier niet over de persoon, maar over het beleid. Annemie heeft een behoorlijk stinkend lijk in haar kast gevonden dat daar niet alleen door Freya Van den Bossche is gedumpt, zoals Bart De Wever zei, maar door de héle vorige Vlaamse regering. Blijkbaar had Geert Bourgeois toen last van zijn reukorgaan. Annemie had het sneller op tafel moeten leggen: `Jongens en meisjes, dit is het probleem. Hoe lossen we het nu collegiaal op, en nemen we ook samen de verantwoordelijkheid?’ Annemie heet het alléén op zich genomen en ze heet er alle kritiek voor geïncasseerd ­ zeer onterecht overigens.»

HUMO Zij is niet verantwoordelijk voor de put, wel voor de onrechtvaardige manier waarop ze die wilde vullen. De grootste dertig industriele elektriciteitsverbruikers betalen geen euro. Dewael «Annemie heeft de enig haalbare wettelijke en technische oplossing gekozen, overigens met een collegiale beslissing in de Vlaamse regering, maar dat heet zich tegen haar gekeerd. Op het einde leek zij alleen verantwoordelijk: én voor het lijk, én voor de oplossing. En de coalitiepartners keken alsof ze met geen van beide iets te maken hadden. Als je dan de afweging maakt dat je in die omstandigheden niet langer kunt functioneren, begrijp ik dat. Ze verdient respect voor haar beslissing.»

HUMO Blijft de defenestratie van Noël Slangen na zijn kritiek op de verdeling van de cultuursubsidies van minister Sven Gatz.

Dewael «Had ik niet begrepen dat Noël zelf zijn lidkaart had ingediend? Dat hij zichzelf een goed adviseur, maar een slecht politicus vond? Dat iemand in staat is tot zo’n zelfanalyse, is toch een zeldzaam gegeven? (glimlacht) Hij heet wel nog eens bewezen dat hij een briljant communicatieman is: het is de eerste keer dat het ontslag van een voorzitter van een lokale partijafdeling het hoofdfeit was in het ochtendnieuws (lacht). Freedom of speech is heilig binnen de partij, maar daarom hoef je nog niet met iedere mening meteen naar de pers te lopen. Mocht iemand dat gedaan hebben toen Noël nog adviseur was bij Verhofstadt, de 16 (ambtswoning van de eerste minister, red.) zou te klein geweest zijn.»

 

HUMO Sneed zijn kritiek geen hout? Limburg is inderdaad bijna volledig vergeten in de verdeling van de subsidies.

Dewael «Zeker als je het puur cijfermatig bekijkt. Het is ook een vicieuze cirkel. Als je buiten de driehoek Gent-Antwerpen-Brussel valt en geen grote stad in je regio hebt, word je niet alleen minder bedeeld: zonder groot cultuurhuis heb je ook minder projecten en gezelschappen en kun je minder doen. De commissies vinden je werking minder de moeite, waardoor je nog minder middelen krijgt, enzovoort. Waar we in Limburg werk van moeten maken, is van een kunstencentrum zoals de Vooruit in Gent of Buda in Kortrijk. »Nu, Tongeren ligt op twintig kilometer van Luik en Maastricht. Veel Tongenaren werken in Luik, zonder iedere keer op de taalgrens te spuwen (lacht). Cultuur kent geen grenzen, dus richten we ons ook op die twee steden, meer dan op Antwerpen of Brussel.»

HUMO Sven Gatz heeft zich aan de adviezen gehouden, omdat hij bang was anders van favoritisme beschuldigd te worden.

Dewael «Commissies adviseren alleen maar, het is de minister die beslist. Ik heb als minister van Cultuur de film `Minder dood dan de anderen’ van Frans Buyens gesubsidieerd, tegen een zwaar negatief advies van de filmcommissie in, en daarvoor heb ik spitsroeden mogen lopen in het Vlaams Parlement. Net als in de filmcommissie zaten daar toen veel katholieken die een film over euthanasie niet subsidieerbaar vonden. Maar af en toe moet je als minister een advies naast je neerleggen.»

HUMO Slotvraagje in Optima-tijden: projectontwikkelaars betaalden duizenden euro’s sponsoring voor een etentje met Geert Versnick. Hoeveel vraagt Patrick Dewael als bijdrage voor zijn jaarlijkse eetfestijn?

Dewael «Ik organiseer zelfs geen eetfestijn. De afdeling waar ik lid van ben, geeft wel elk jaar een brunch. En daar ben je welkom voor 15 euro (lacht).»

 

Copyright HUMO