Opinie: “De grote les die Elie Wiesel ons heeft geleerd en die we moeten toepassen bij elk vreselijk conflict waarin onschuldigen lijden”

4 July 2016

Zaterdag (2 juli) overleed de Hongaarse Jood Elie Wiesel, een overlevende van Auschwitz-Birkenau. In De Morgen schreef Patrick Dewael een opiniestuk over de boodschap die Wiesel uitdroeg en het belang om nooit te vergeten. “We moeten partij kiezen. Neutraliteit is in het voordeel van de onderdrukker, nooit in het voordeel van het slachtoffer”, aldus Wiesel.

De laatste directe getuigen van de Holocaust sterven langzaam maar zeker uit. Enkele jaren geleden stierf Regine Beer die Auschwitz overleefde en daarover getuigde in tal van scholen, en wat later verloren we Natan Ramet, die als stuwende kracht mee aan de basis lag van de Kazerne Dossin in Mechelen.

Zaterdag overleed de Hongaarse Jood Elie Wiesel die in 1944 als kind gedeporteerd werd naar Auschwitz-Birkenau en het ook overleefde, maar er wel al zijn familieleden verloor. Hij getuigde over de gruwel in meer dan veertig boeken, waaronder zijn beroemde werk Nacht. Dit boek wordt samen met Is dit een mens van Primo Levi en Het achterhuis van Anne Frank beschouwd als een van de belangrijkste werken in de Holocaustliteratuur. Ik las Nacht in de periode dat ik als Vlaams minister-president de eerste stappen zette in de oprichting van het Holocaustmuseum in ons land. Het heeft een verpletterende indruk op mij gemaakt.

Elie Wiesel benadrukte het vreselijke lot dat de Joden moesten ondergaan. Waar was God toen al die onschuldige mensen – onder wie ook kinderen, vrouwen en ouderlingen – vermoord werden? Hij zag het als zijn taak om nooit te vergeten wat er toen gebeurde: “Als we de slachtoffers vergeten, vermoorden we ze steeds weer”, zo was zijn boodschap. Juist daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen, vooral jongeren, het museum in Mechelen bezoeken.

Ondanks het feit dat Elie Wiesel in het concentratiekamp zijn geloof in al zijn geestelijke waarden verloor, vond hij de kracht om opnieuw te geloven in de goedheid van de mens, en op te komen voor wederzijds respect, verdraagzaamheid en rechtvaardigheid. Al waarschuwde hij voortdurend voor mogelijke nieuwe uitwassen, barbarij en antisemitisme. Hij riep de mensheid op om waakzaam te blijven en zich in te zetten voor de vele weerloze en onschuldige mensen di onvermijdelijk het slachtoffer worden van onmenselijke en immorele praktijken. Zij bevinden zich in een dermate kwetsbare positie dat neutraliteit geen optie kan zijn. “De neutralen,” aldus Elie Wiesel, “helpen altijd de beulen, zuiver en alleen al door hen hun gang te laten gaan.”

Bij zijn dankrede naar aanleiding van het in ontvangst nemen van de Nobelprijs voor de Vrede, op 10 december 1986, benadrukte Elie Wiesel de menselijke plicht om in geval van onrecht partij te kiezen tegen de onderdrukker: “We moeten partij kiezen. Neutraliteit is in het voordeel van de onderdrukker, nooit in het voordeel van het slachtoffer. Stilte moedigt de beul aan, nooit de gefolterde. Soms moeten we ingrijpen. Als menselijke levens in gevaar komen, als de menselijke waardigheid op het spel staat en nationale grenzen en gevoelens irrelevant worden. Overal waar mannen en vrouwen vanwege hun ras, religieuze of politieke overtuiging vervolgd worden, moet die plaats – op dat moment – het centrum van het universum worden.”

Dat is de grote les die Elie Wiesel ons geleerd heeft en die we moeten onthouden en toepassen bij elk vreselijk conflict waarin onschuldigen lijden.

 

Copyright De Morgen

Comments are closed.